Inne sposoby uczczenia pamięci o zmarłym

Istnieje bardzo dużo możliwości wyrażenia siebie w czasie przeżywania żalu po stracie. Zależą one zarówno od potrzeb, jak i kreatywności uczniów i nauczycieli. Głównym celem takich działań jest ułatwienie wyrażenia emocji, uwolnienie myśli i wspomnień o zmarłym oraz symboliczne z nim pożegnanie. Oto niektóre z nich:

  • Popularnym sposobem wyrażania smutku z powodu śmierci ucznia czy pracownika szkoły jest na przykład pisanie listów czy rysowanie rysunków dla członków rodziny osoby zmarłej albo założenie w szkole księgi kondolencyjnej. Ważne jednak, z uwagi na rodzinę osoby zmarłej, by takie działania kontrolowali nauczyciele i by nie były one anonimowe. Niestety zdarzają się przypadki niewłaściwych zachowań.
  • Czasami na terenie szkoły powstają spontaniczne miejsca pamięci. Uczniowie składają kwiaty, maskotki, kartki z pozdrowieniami. Są one ważne, ale w przyszłości mogą być kłopotliwe. Warto poinformować wszystkich, że powstałe „miejsce pamięci” pozostanie nim przez okres na przykład dwóch tygodni, po czym zgromadzone wokół niego rzeczy (pluszaki, zdjęcia) odpowiednio przechowacie lub przekażecie innym.
  • Jest wiele innych sposobów na podkreślenie znaczenia zmarłej osoby dla uczniów. Niektórzy decydują się na zasadzenie drzewka symbolizującego pamięć o zmarłym. Można również zasiać trawę lub kwiaty w ogródku czy w doniczce i poprosić dzieci o szczególną nad nimi opiekę. W przyszłości, gdy rośliny wzejdą, będzie to zachętą do ponownego, naturalnego powrotu do rozmowy o zmarłym i o tym, jak się uczniowie czują. Innym pomysłem na pożegnanie się ze zmarłym może być doczepienie do balonu z helem karteczek z pozdrowieniami dla zmarłego, a następnie jego wypuszczenie. Dzieci mogą przygotować też specjalne przedstawienie, występ muzyczny, napisać piosenki czy wiersze na cześć zmarłego. Mogą nagrać na płytę CD jego ulubione piosenki lub razem obejrzeć jego ulubiony film. Kolejnym pomysłem może być wspólne wspominanie zmarłego poprzez oglądanie związanych z nim zdjęć lub wykonanie tymczasowej tablicy pamiątkowej opowiadającej o zmarłym, na której uczniowie zawiesiliby zdjęcia i krótkie opisy różnych wspólnie przeżytych wydarzeń. Szczególnym rodzajem działania może być też zorganizowanie na terenie szkoły kwesty czy loterii fantowej, przeznaczonej na wsparcie stowarzyszenia osób chorujących na tę samą chorobę co zmarły.
Ciekawym narzędziem pracy z uczniami w żałobie mogą okazać się tzw. kamyki pamięci.