Śmierć w rodzinie, śmierć przyjaciela

Reakcje dzieci na śmierć dziadka, babci, cioci, wujka czy przyjaciela będą bardzo różne, ponieważ zależą od wielu czynników, między innymi od: wieku dziecka, jego doświadczeń życiowych, relacji rodzinnych, bliskości i intensywności relacji ze zmarłym oraz od okoliczności jego śmierci.

Dziecko, które traci kogoś z rodziny lub przyjaciela może:

  • odczuwać smutek wyrażany na przykład poprzez płacz, nieodzywanie się, brak apetytu, niechęć, wrogość, senność, lęk,
  • czuć się opuszczone,
  • odczuwać głęboki żal o to co się stało, co z kolei może potęgować poczucie winy wobec zmarłego,
  • chcieć poważnie zachorować lub umrzeć, by zwrócić na siebie uwagę,
  • reagować poczuciem winy, jeśli zarzuca sobie nieodpowiednie wcześniejsze relacje ze zmarłym,
  • odczuwać wrogość do osoby, w której upatruje przyczyny śmierci bliskiej osoby,
  • chcieć upodobnić się w zachowaniu do zmarłego,
  • nadmiernie utożsamiać się ze zmarłym, chcieć zrealizować jego plany,
  • odczuwać lęk związany z: obawą o swoje zdrowie, utratą poczucia bezpieczeństwa,
  • reagować poczuciem ulgi, najczęściej skrywanej, jeśli zmarły był powodem problemów w najbliższym otoczeniu dziecka,
  • reagować poczuciem wstydu, pustki oraz wieloma innymi uczuciami i zachowaniami.