Chory u kresu życia

Umieranie i śmierć są wydarzeniami, które trudno opisać. Poważna choroba bardzo zmienia osobę fizycznie i emocjonalne. Leczenie może być niezwykle bolesne i długie. Wielu chorych wygrywa walkę z chorobą lub udaje się im utrzymać ją w ryzach. Czasem jednak przychodzi moment, kiedy wiadomo, że nieuchronnie zbliża się śmierć.

Co można powiedzieć dziecku? „Ja umieram. Nie mogę powiedzieć już więcej, że jestem chora…, to wielka różnica… Ja byłam chora, ale teraz przekroczyłam granicę… Śmierć będzie trwała tylko przez chwilę. Reszta tego czasu to jednak ciągle moje życie”

Świadomość umierania – jak powiedzieć o tym dziecku?

Co można z tym czasem zrobić? Jak być w tym czasie z bliskimi? Czy jest coś, co można dla nich uczynić? Jak rozmawiać z dziećmi o trudnych sprawach związanych z umieraniem i śmiercią?

Oczywista jest konieczność wsparcia dziecka. Na zachowania dziecka i jego postrzeganie rzeczywistości w tym szczególnym czasie wpływają przeżycia dotyczące całego, czasem wieloletniego przebiegu choroby oraz leczenia. Jak zadbać o dziecko, gdy rodzic lub jego bliski znajduje się u kresu swojego życia?

Oto kilka wskazówek, które mogą okazać się pomocne:

  • Umożliw dziecku wyrażanie smutku, bezradności, lęku i troski oraz innych emocji, które się pojawiają.
  • Ułatw bliski kontakt dziecka z chorym, niezależnie od jego miejsca pobytu.
  • Ułatw udział dziecka w opiece i pielęgnacji nad ciężko chorym (dobierz pomoc stosownie do wieku i chęci dziecka, patrz: Zmiana wyglądu).
  • Informuj dzieci o stanie zdrowia, możliwych stanach nagłych, dając czas na zadawanie pytań i możliwość uzyskania prawdziwych i zrozumiałych odpowiedzi (patrz: Rozmowy z dziećmi).
  • Ułatw dziecku pożegnanie z ciężko chorym.
  • Pomóż w przygotowaniu dzieci do śmierci chorego.

O co może pytać dziecko?

Dziecko może zadawać bardzo różne pytania związane z umieraniem i śmiercią. Czasem będą to pytania bardzo konkretne, a czasem bardzo emocjonalne. Dziecko może pytać:

  • „Jaki jest teraz jego stan, czy bardzo cierpi?”
  • „Co się z nim teraz dokładnie dzieje?”
  • „Czy mama jest świadoma?”
  • „Co mama czuje teraz? Czy ją coś boli?”
  • „Czy można było przewidzieć, że tak się stanie?”
  • „Co oznacza ten świszczący oddech?”
  • „Co mogę zrobić dla taty, gdy zacznie umierać?”
  • „Czy mogę jej jakoś pomóc?”

lub stwierdzać:

  • „Widzę, że dzieje się coś poważnego, mama słabnie w oczach”.
  • „Tata wyzywa mnie od najgorszych, dłużej tego nie wytrzymam… To już nie jest on, tylko ktoś inny!”
  • „Dlaczego nie ma tata kroplówek? Od wczoraj nic nie jadł!”
  • „Nie chcę, by umierał w nieznośnych mękach…”
  • „Jeszcze wczoraj z nim rozmawiałam. Nie powinnam iść do domu, tylko być przy nim do końca”
  • „Dziś rano jeszcze sam korzystał z toalety. Nie wierzę w ani jedno wasze słowo!”

end faq